Grenzen stellen is van essentieel belang voor ons welzijn, maar het kan voor velen van ons een enorme uitdaging zijn. Misschien herken je het wel: je zegt ‘ja’ tegen een extra taak op je werk terwijl je agenda al vol zit, of je stemt in met een sociale verplichting terwijl je eigenlijk behoefte hebt aan rust. Waarom is het toch zo moeilijk om grenzen te stellen? En hoe kunnen we leren dit beter te doen met behulp van Acceptance and Commitment Training/Therapy (ACT)?

Wat maakt grenzen stellen dan zo lastig?

  • Verlangen naar goedkeuring: We willen allemaal wel aardig gevonden worden. Het is een heel normaal menselijk verlangen dat we ons geaccepteerd en gewaardeerd voelen door anderen. Het stellen van grenzen kan echter soms aanvoelen alsof we anderen teleurstellen, wat kan leiden tot gevoelens van schuld of angst voor afwijzing.
  • Confrontatie vermijdend: Grenzen stellen kan betekenen dat we de confrontatie met onszelf en anderen moeten aangaan. Dit kan eng zijn, vooral als we het niet gewend zijn om onze behoeften kenbaar te maken. De angst voor een negatieve reactie kan ons ervan weerhouden onze grenzen aan te geven.
  • Gebrek aan zelfvertrouwen: Mensen met een laag zelfbeeld kunnen het moeilijk vinden om te geloven dat hun behoeften net zo belangrijk zijn als die van anderen. Dit kan ertoe leiden dat ze hun eigen grenzen negeren, minimaliseren of bagatelliseren om anderen tevreden te stellen.
  • Culturele en opvoedingsfactoren: In sommige culturen en gezinnen wordt er sterk de nadruk gelegd op gehoorzaamheid, respect voor autoriteit en zelfopoffering. Dit kan het moeilijk maken om persoonlijke grenzen te stellen zonder het gevoel te hebben dat we in strijd zijn met deze waarden.
  • Verantwoordelijkheidsgevoel: We voelen ons vaak verantwoordelijk voor de gevoelens en het welbevinden van anderen. Dit kan ons terughoudend maken om ‘nee’ te zeggen, uit angst dat we anderen teleurstellen of kwetsen.

Hoe Kan ACT Helpen bij het Stellen van Grenzen?

Acceptance and Commitment Training/Therapy (ACT) is een vorm van psychotherapie die mensen helpt om meer psychologische flexibiliteit te ontwikkelen. Het doel is niet zozeer om negatieve gedachten en gevoelens te elimineren maar om een, andere, gezondere relatie met hen aan te gaan. Hier zijn enkele manieren waarop ACT kan helpen bij het stellen van grenzen:

  1. Acceptatie van ongemakkelijke gevoelens ACT leert je om ongemakkelijke gevoelens zoals angst, schuld of onzekerheid te accepteren zonder dat ze je gedrag bepalen. Door deze gevoelens te erkennen en te accepteren kun je toch leren handelen in overeenstemming met je waarden, zelfs als het moeilijk is.
  2. Verduidelijken van waarden Een kerncomponent van ACT is het onderzoeken van wat echt belangrijk voor je is. Door duidelijk te krijgen wat je waarden zijn kunnen je betere beslissingen nemen over wanneer en hoe je grenzen moeten stellen. Dit helpt je om ‘nee’ te zeggen op een manier die in lijn is met wat je echt belangrijk vind.
  3. Verbinden met het huidige moment: Aandacht training, een ander belangrijk aspect van ACT, helpt je om meer in het huidige moment te leven. Dit kan je bewust maken van situaties waarin je grenzen worden overschreden en je de ruimte geeft om op een bewuste en doordachte manier te reageren.
  4. Toegewijde actie ACT moedigt je aan om toegewijde actie te ondernemen, zelfs als je je er ongemakkelijk voelt. Dit betekent dat je kleine stapjes gaat zetten om je grenzen duidelijk te maken, ondanks de aanwezigheid van lastige emoties.

Praktische Tips om Grenzen te Stellen met ACT

  • Oefen zelfcompassie: Wees vriendelijk voor jezelf terwijl je leert om grenzen te stellen. Herinner jezelf eraan dat het oké is om fouten te maken en dat het een leerproces is.

Voorbeeld: Stel dat je net hebt geleerd om “nee” te zeggen tegen extra werk dat je niet aankunt. Je voelt je schuldig en denkt dat je anderen teleurstelt. In plaats van jezelf te bekritiseren, herinner je jezelf eraan dat het oké is om je eigen grenzen te beschermen. Zeg tegen jezelf: “Ik leer nog steeds hoe ik mijn grenzen moet aangeven en het is normaal om me hier onzeker over te voelen. Het is belangrijk om voor mezelf te zorgen, zodat ik niet overbelast raak. Het is een proces, en ik mag fouten maken terwijl ik leer”.

  • Gebruik ‘ik’-boodschappen: Communiceer je grenzen op een manier die niet beschuldigend overkomt.

Voorbeeld: Stel dat een collega je vraagt om nog een project op je te nemen terwijl je agenda al vol is. In plaats van te zeggen: “Jij geeft me altijd te veel werk”, kun je zeggen: “Ik merk dat ik me overweldigd voel als ik er extra taken bij krijg terwijl mijn agenda al zo vol is. Ik wil mijn werk goed doen en met mijn huidige taken kan ik niet beloven of ik aan die extra taken toekom”.

  • Wees consistent en duidelijk: Het is belangrijk om duidelijk en consequent te zijn in het communiceren van je grenzen. Dit helpt anderen te begrijpen en te respecteren wat je nodig hebt.

Voorbeeld: Stel dat je vaak tijdens je lunchpauze aangesproken wordt door collega’s met werk gerelateerde vragen. Jij hebt besloten dat je lunchpauze een rust momentje voor jezelf moet zijn. Je kunt dit duidelijk en met respect communiceren door te zeggen:

  • “Ik wil graag aangeven dat mijn lunchpauze tussen 12:00 en 13:00 uur, een moment is waarin ik even kan opladen en ontspannen. Ik wil je daarom vragen om werk gerelateerde vragen en verzoeken buiten deze tijd aan me te stellen. Dit helpt me om mijn energie en focus gedurende de dag te behouden. Dank je voor je begrip”. En als iemand je dan toch je lunchpauze onderbreekt, herinner je hen vriendelijk aan je grens:

“Herinner je je nog dat ik had aangegeven dat ik mijn lunchpauze tussen 12:00 en 13:00 uur nodig heb om te ontspannen? Laten we hier na 13:00 uur op terugkomen”.

  • Maak tijd voor reflectie: Neem regelmatig de tijd om te reflecteren op je waarden en of die nog in overeenstemming zijn met jou grenzen. Dit kan je helpen om bewuster te worden van situaties waarin je je grenzen moet stellen.

Heb je naar aanleiding van dit blog behoefte om hier eens verder over te willen praten neem dan gerust contact met me op.

Contact

Praktijkadres: Laurierberg 28, 4708 LC Roosendaal

E-mailadres: esther@veganvitaal.nl

Telefoonnummer: 06 12837688