Piekeren is het stille kabaal in onze gedachten, inclusief de debatten die we ermee voeren in ons hoofd

 

Piekeren is als een fluisterend stemmetje dat soms uitgroeit tot een luidruchtige storm in ons hoofd. Waarom doen we het eigenlijk? Waarom is het zo moeilijk om het te herkennen en er vervolgens mee te stoppen? Laten we deze vragen verkennen en ontdekken hoe Acceptance and Commitment Training (ACT) ons kan helpen om met piekeren om te leren gaan.

Waarom piekeren we?

Piekeren is een manier waarop onze hersenen proberen problemen op te lossen en controle te krijgen over situaties die onzeker zijn. Het is normaal om na te denken over dingen die belangrijk voor ons zijn, zoals onze gezondheid, relaties, of werk. Maar soms kan piekeren uit de hand lopen en ons leven gaan beheersen.

Waarom kan het moeilijk zijn om piekeren te herkennen en te stoppen?

Het lastige van piekeren is dat het vaak geleidelijk gebeurt en we eraan gewend raken. We denken dat piekeren ons helpt om dingen op te lossen, maar eigenlijk brengt het ons vaak alleen maar meer stress en angst. We herkennen soms niet eens dat we aan het piekeren zijn, omdat het zo automatisch lijkt.

Wat gebeurt er met ons lichaam als we piekeren?

Als we piekeren, reageert ons lichaam alsof we in gevaar zijn. Onze hartslag gaat omhoog, onze spieren spannen zich aan en onze ademhaling wordt sneller. Dit is de ‘vecht-of-vlucht’-reactie die ons helpt om te overleven in noodsituaties. Maar als we constant piekeren, blijft ons lichaam in deze staat van paraatheid, wat kan leiden tot vermoeidheid, slaapproblemen en zelfs gezondheidsproblemen op lange termijn.

Wanneer wordt piekeren ongezond?

Piekeren wordt ongezond wanneer het ons dagelijks leven belemmert. Als we bijvoorbeeld niet kunnen slapen vanwege zorgen, als onze relaties lijden onder onze constante angst, of als we moeite hebben om ons te concentreren op ons werk vanwege zorgen, dan is het tijd om in te grijpen.

Hoe kunnen we bewuster leren omgaan met piekeren en er meer afstand van nemen?

  • Bewustwording: Herken wanneer je aan het piekeren bent. Stel jezelf de vraag: “Helpt dit denken mij nu echt?”
  • Afleiding: Doe iets wat je leuk vindt om je gedachten te verzetten, zoals sporten, lezen of praten met een vriend.
  • Aandacht training: Leer technieken die je helpen om in het moment te zijn en je gedachten los te laten.
  • Praten met anderen: Deel je zorgen met vrienden, familie of een professional zoals een ACT-coach of therapeut. Soms kan praten al enorm opluchten.
  • Schrijven: Schrijf je piekergedachten op papier. Dit kan helpen om ze te relativeren en er afstand van te nemen.

Hoe kan ACT helpen?

Acceptance and Commitment Training/Therapie (ACT) is een benadering die ons leert om onze gedachten en gevoelens te accepteren, maar tegelijkertijd te streven naar een waardevol en betekenisvol leven. Hier zijn enkele manieren waarop ACT kan helpen:

  • Aandacht training: ACT leert je om bewust te zijn van je gedachten en gevoelens zonder erin meegezogen te worden. Door aandacht trainings-oefeningen kun je leren afstand te nemen van piekergedachten.
  • Acceptatie: In plaats van te vechten tegen je gedachten en gevoelens, leert ACT je om ze te accepteren zoals ze zijn. Dit betekent niet dat je ze altijd goedkeurt, maar dat je ze erkent en je er niet door laten leiden.
  • Defusie: met de technieken van ACT leer je om de kracht en hevigheid van je gedachten te verminderen. Je leert dat gedachten slechts gedachten zijn en geen feiten, waardoor je minder vast komt te zitten in piekergedachten.
  • Waarden en Doelen: Door te focussen op je persoonlijke waarden en doelen, helpt ACT je om acties te ondernemen die in lijn liggen met wat echt belangrijk voor je is. Hierdoor kun je meer voldoening en welzijn ervaren, zelfs in moeilijke tijden.

Piekeren is een normale menselijke reactie, maar het kan je ook belemmeren als je er te veel in blijft hangen. Door je bewust te worden van je piekergedrag, te leren hoe je er minder door beïnvloed kunt worden, en te werken aan een betekenisvol leven in lijn met je waarden, ben je beter in staat om meer rust en tevredenheid te ervaren. ACT biedt praktische tools en inzichten om deze veranderingen mogelijk te maken. Het is een reis van zelfonderzoek die je stapje voor stapje maakt naar meer balans, groei en betekenis.

Om je een idee te geven, zijn hier drie voorbeeld scenario’s:

Constante zorgen over werkprestaties

Probleem: Marie werkt al enkele jaren bij een groot bedrijf en heeft recentelijk een promotie gekregen. Sindsdien is ze constant bezorgd over haar werkprestaties. Ze piekert voortdurend over wat haar baas van haar denkt, of haar collega’s haar wel respecteren, en of ze wel aan de verwachtingen kan voldoen.

Hoe ACT haar kan helpen:

  • Aandacht training: Een ACT-coach kan Marie helpen om bewust te worden van haar piekergedachten zonder erin vast te blijven zitten. Door Aandacht training-oefeningen leert ze om gedachten te observeren zonder oordeel.
  • Defusie: Marie leert om haar gedachten te defuseren door ze te zien als slechts woorden en niet als feiten. Ze kan haar zorgen een naam geven, zoals “de twijfelmachine”, om er minder door overweldigd te worden.
  • Waarden-gedreven Actie: Samen met de ACT-coach kan Marie haar persoonlijke waarden nieuwsgierig onderzoeken, zoals professionaliteit en groei. Ze kan vervolgens acties ondernemen die in lijn zijn met deze waarden, zoals het volgen van trainingen en het vragen om feedback om haar vaardigheden te verbeteren.

Voortdurende angst over gezondheid

Probleem: Peter heeft een aantal gezondheidsklachten gehad en maakt zich voortdurend zorgen over zijn gezondheid. Hij zoekt constant op internet naar mogelijke diagnoses en maakt zichzelf gek door te denken aan ernstige ziekten.

Hoe ACT Peter kan helpen:

  • Acceptatie: De ACT-coach helpt Peter om zijn angst en zorgen over zijn gezondheid te accepteren zonder erdoor verlamd te worden. Hij leert dat het oké is om bezorgd te zijn, maar dat dit zijn leven niet mag beheersen.
  • Defusie: Peter leert om zich te defuseren van zijn piekergedachten door ze te zien als voorbijgaande gedachten en niet als absolute waarheden. Hij kan leren om afstand te nemen van zijn obsessieve denken.
  • Waarden-gedreven Actie: Peter verkend en onderzoekt zijn waarde van gezondheid en welzijn. Samen met de ACT-coach stelt hij realistische stappen op, zoals regelmatig sporten, gezond eten en regelmatige gezondheidscontroles, om actief te werken aan zijn welzijn zonder zich te laten verlammen door angst.

Overmatige bezorgdheid over relaties

Probleem: Emma is vaak bezorgd over haar relaties met vrienden en familie. Ze maakt zich zorgen over kleine misverstanden, of anderen haar wel mogen, en of ze wel genoeg doet voor haar dierbaren. Deze zorgen beïnvloeden haar humeur en relaties negatief.

Hoe ACT Emma kan helpen:

  • Aandacht trainen: Emma leert om meer aandachtig aanwezig te zijn in haar relaties. Ze kan leren om “het moment” te waarderen zonder zich constant zorgen te maken over de toekomst of het verleden.
  • Acceptatie: De ACT-coach helpt Emma om haar bezorgdheid en onzekerheden in relaties te accepteren, terwijl ze tegelijkertijd leert om niet alles persoonlijk op te vatten.
  • Waarden-gedreven Actie: Emma onderzoekt en verkent haar waarden van liefde, verbondenheid en respect in relaties. Met begeleiding van een ACT-coach kan ze acties ondernemen die haar relaties versterken, zoals open communicatie, het uiten van waardering en het stellen van grenzen.

In al deze scenario’s kan een ACT-coach niet alleen helpend zijn bij het verminderen van piekergedachten, maar moedigt ze ook aan tot actie die in lijn liggen met de persoonlijke waarden en doelen van Marie, Peter en Emma. Het biedt praktische tools en inzichten om een leven te leiden dat niet gedomineerd wordt door zorgen, angst en piekeren, maar dat gericht is op groei, welzijn en waardevolle relaties.

Het onderzoeken en verkennen van persoonlijke waarden is een belangrijk onderdeel van Acceptance and Commitment Training (ACT) en kan helpen bij het stellen van doelen en het nemen van beslissingen die in lijn zijn met wat echt belangrijk voor je is.

Hier is een lijst met mogelijke waarden die je kunt hebben en waarden die je kunt doen

Voorbeelden van waarden die je kunt hebben:

Liefde: Het geven en ontvangen van liefde en genegenheid in relaties.

Integriteit: Eerlijkheid, betrouwbaarheid en het naleven van principes.

Creativiteit: Het nastreven van nieuwe ideeën, expressie en originaliteit.

Vriendschap: Het hebben van goede en ondersteunende relaties met vrienden.

Avontuur: Het zoeken naar nieuwe ervaringen en uitdagingen.

Gezondheid: Zorg dragen voor je lichamelijke en mentale gezondheid.

Vrijheid: Het hebben van autonomie en het kunnen maken van eigen keuzes.

Harmonie: Balans vinden tussen verschillende aspecten van het leven, zoals werk en vrije tijd.

Gemeenschap: Het bijdragen aan en verbonden voelen met de gemeenschap om je heen.

 

Voorbeelden van waarden die je kunt doen:

Tijd doorbrengen met familie en vrienden: Actief contact onderhouden en betrokken zijn.

Zelfzorg: Regelmatig sporten, gezond eten, voldoende slapen en ontspanning zoeken.

Hulp bieden aan anderen: Vrijwilligerswerk doen, luisteren naar anderen en ondersteuning bieden.

Creatief bezig zijn: Schilderen, schrijven, muziek maken of andere creatieve activiteiten ondernemen.

Leren en groeien: Cursussen volgen, nieuwe vaardigheden aanleren en persoonlijke ontwikkeling nastreven.

Reizen en nieuwe ervaringen opdoen: Ontdekken van nieuwe culturen, natuur en avonturen beleven.

Emotionele expressie: Openlijk praten over gevoelens, emoties uiten en empathisch luisteren naar anderen, kwetsbaar durven zijn.

Bijdragen aan een betere wereld: Milieubewust handelen, duurzame keuzes maken en actief deelnemen aan maatschappelijke initiatieven of gedeeltelijk of helemaal plantaardig gaan leren eten.

Waardering tonen: Dankbaarheid uiten, complimenten geven en vriendelijkheid tonen naar anderen.

Zelfreflectie en aandacht training: Mediteren, dagboek schrijven en bewust zijn van gedachten en gevoelens.

Het is belangrijk om te onthouden dat iedereen unieke waarden heeft die voor hen persoonlijk belangrijk zijn. Het proces van het onderzoeken van jouw waarden kan tijd en zelfreflectie vergen, maar het kan je helpen om een betekenisvol leven te leiden waarin je keuzes maakt die echt bij jou passen.

Heb je naar aanleiding van dit blog behoefte om hier eens verder over te willen praten neem dan gerust contact met me op.

Contact

Praktijkadres: Laurierberg 28, 4708 LC Roosendaal

E-mailadres: esther@veganvitaal.nl

Telefoonnummer: 06 12837688